Drogi ewakuacyjne w budynkach
Architekt powinien tak zaprojektować budynek, by w przypadku zaistnienia pożaru zapewniona była bezpieczna i szybka ewakuacja z pomieszczeń zagrożonych, w których mogą przebywać ludzie. Drogi ewakuacyjne muszą zatem spełniać wymagania szczegółowe dotyczące właściwych wymiarów wyjść, korytarzy i klatek schodowych oraz uniemożliwiać przedostawanie się na nie ognia i dymu. Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie cały dział poświęca drogom ewakuacyjnym.
Należy pamiętać, że projekty domów jednorodzinnych, zagrodowych, rekreacji indywidualnej, mieszkalnych w gospodarstwach leśnych, wolno stojących garaży do 2 stanowisk, a także budynków wolno stojących do 2 kondygnacji przy kubaturze do 1500m3 (turystyka i wypoczynek) oraz do 1000m3 (działalność usługowa) nie wymagają określenia klasy odporności ogniowej.
Długości przejść ewakuacyjnych, czyli przejść w pomieszczeniach do wyjść ewakuacyjnych, wynosić powinny nie więcej niż:
- 40 m - dla pomieszczeń zagrożonych wybuchem oraz zaliczanych do kategorii zagrożenia ludzi (ZŁ) I - III i V,
- 75 m lub 100 m - dla pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych, o obciążeniu ogniowym powyżej 500 MJ/m!, odpowiednio w budynkach wielokondygnacyjnych lub jednokondygnacyjnych. Wielkości te mogą być powiększone:
- o 25 % w pomieszczeniach o wysokości przekraczającej 5 m,
- o 50 % przy zastosowaniu samoczynnych urządzeń oddymiających,
- o 100 % przy zastosowaniu gaśniczych urządzeń tryskaczowych.
Przejścia takie mogą prowadzić przez zagrożone wybuchem pomieszczenia sąsiednie tylko w przypadku wykonania przedsionka łączącego takie pomieszczenia, o najmniejszym wymiarze w rzucie poziomym 1,4 m. Przedsionek musi być wykonany z materiałów niepalnych. Odporność ogniowa jego ścian i stropu powinna wynosić minimum 60 minut.
Projekt budynku powinien być tak skonstruowany by zapewnić wyjścia ewakuacyjne z pomieszczeń prowadzące (bezpośrednio lub pośrednio) na teren otwarty, do innej strefy pożarowej lub na drogę ewakuacyjną.
Szerokość wyjścia ewakuacyjnego (drzwi) powinna być dostosowana do liczby osób mogących przebywać jednocześnie w pomieszczeniu. Przyjęto 0,6 metra szerokości na 100 osób (np. dla 200 osób szerokość wyjścia ewakuacyjnego wyniesie: 2×0,6 m = 1,2 m). Nie może być ona jednak mniejsza niż 0,9 metra w świetle, a więc dla 100 osób szerokość ta wyniesie nie 0,6 lecz 0,9 metra.
Drzwi ewakuacyjne powinny otwierać się na zewnątrz pomieszczeń. Na drogach ewakuacyjnych zabronione jest stosowanie drzwi: obrotowych, podnoszonych i drzwi rozsuwanych służących jedynie do ewakuacji. Drzwi rozsuwane spełniające także inne funkcje mogą znajdować się na drogach ewakuacyjnych, gdy: oprócz otwierania automatycznego możliwe jest ich otwieranie ręczne, a w przypadku awarii i zagrożenia pożarowego otwierają się one automatycznie i pozostają otwarte. W przypadku gdy na drogach ewakuacyjnych znajdują się bramy lub ściany przesuwane muszą być zainstalowane w nich lub obok nich drzwi otwierane ręcznie. Pomieszczenie powinno mieć co najmniej dwa wyjścia ewakuacyjne, gdy jego powierzchnia wynosi ponad:
- 100 m2, dla pomieszczeń zagrożonych wybuchem,
- 300 m2, w przypadku pomieszczeń produkcyjnych lub magazynowych, o obciążeniu ogniowym ponad 500 MJ/W oraz pomieszczeń zaliczanych do kategorii zagrożenia ludzi (ZL) I-III i V,
- 1000 m2, w przypadku pomieszczeń produkcyjnych lub magazynowych, o obciążeniu ogniowym do 500 MJ/m!.
Dwa wyjścia ewakuacyjne wymagane są także w przypadku gdy:
- długość przejść do wyjść ewakuacyjnych w pomieszczeniach produkcyjnych lub magazynowych o obciążeniu ogniowym do 500 MJ/m-’ wynosi po¬nad 50 m (niezależnie od tego, na której kondygnacji znajduje się pomieszczenie),
- w pomieszczeniu może przebywać jednocześnie ponad 50 osób, a dla ka¬tegorii ZL II 30 osób.
Dojściem ewakuacyjnym nazywamy odległość od wyjścia z pomieszczenia na drogę ewakuacyjną, do miejsca bezpiecznego. Długości dojść ewakuacyjnych zależne są od rodzaju strefy pożarowej lub kategorii zagrożenia ludzi.
Podane długości dojść ewakuacyjnych mogą być powiększone o 50%, w przypadku gdy droga ewakuacyjna jest chroniona przed zadymieniem i o 100 % w przypadku ochrony kondygnacji stałą instalacją tryskaczową. Powiększenia te podlegają sumowaniu.
Drogami ewakuacyjnymi nazywa się poziome lub pionowe drogi komunikacji ogólnej, będące częścią systemu ewakuacyjnego. Poziome drogi ewakuacyjne, podobnie jak wyjścia powinny mieć szerokość dostosowaną do liczby osób mogących przebywać na danej kondygnacji budynku (0,6 metra na 100 osób). Ich szerokość nic może być jednak mniejsza niż 1,4 metra. Odstępstwo od tego wymagania - zmniejszenie szerokości do 1,2 metra dotyczy jedynie przypadku, gdy liczba osób na kondygnacji nie przekracza 20. Wysokość dróg ewakuacyjnych nie może być mniejsza niż 2,2 metra, a przejść, drzwi i lokalnych obniżeń nie mniejsza niż 2 metry. W budynkach zaliczanych do kategorii zagrożenia ludzi (ZL) korytarze muszą być podzielone przy zastosowaniu drzwi dymoszczelnych lub urządzeń zapobiegających rozprzestrzenianiu się dymu na odcinki o długości nie większej niż 50 metrów W płaszczyźnie takich drzwi przestrzeń nad sufitami podwieszonymi powinna być oddzielona przegrodą z materiałów niepalnych. Wymagane jest, by w budynkach wysokich i wysokościowych kategorii ZL I-III i V poziome drogi ewakuacyjne zabezpieczać przed zadymie¬niem. Usuwanie dymu i gazów pożarowych należy także zapewniać w obiektach podziemnych z pomieszczeniami na ponad 100 osób i zadaszonych pasażach. W salach widowiskowych drogi ewakuacyjne dla opuszczających takie pomieszczenia nie mogą krzyżować się z drogami dla wchodzących ekip ratowniczych. W przypadku gdy jest tylko jedna droga ewakuacyjna nie wolno na niej stosować spoczników ze stopniami oraz schodów ze stopniami zabiegowymi.
